ประเพณีลอยกระทง

ความหมายของประเพณีลอยกระทง

“ลอยกระทง” เป็นประเพณีไทยที่จัดขึ้นในคืนวันเพ็ญ เดือน ๑๒ ตามปฏิทินจันทรคติไทย ซึ่งมักตรงกับเดือนพฤศจิกายนของทุกปี 
คำว่า “ลอยกระทง” หมายถึง การนำกระทง (ภาชนะขนาดเล็กที่ทำจากวัสดุธรรมชาติ เช่น ใบตอง กลีบดอกไม้ หรือวัสดุที่ย่อยสลายได้) ไปลอยในแม่น้ำ ลำคลอง หรือบึง เพื่อเป็นการขอขมาพระแม่คงคา ผู้เป็นเทพีแห่งสายน้ำ

ความเป็นมา

ประเพณีนี้มีมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย โดยมีหลักฐานปรากฏใน ตำนานนางนพมาศ ซึ่งกล่าวถึงการประดิษฐ์กระทงรูปดอกบัวลอยถวายพระร่วงเจ้า
ต่อมาคนไทยได้นำแนวคิดนี้มาปฏิบัติเป็นประเพณีสืบต่อกันมา เพื่อแสดงความกตัญญูต่อธรรมชาติ โดยเฉพาะต่อสายน้ำที่ให้คุณประโยชน์แก่ชีวิต

ความสำคัญของประเพณีลอยกระทง เพื่อ...

1. ขอขมาพระแม่คงคา ที่มนุษย์ใช้น้ำและอาจทำให้สายน้ำสกปรก

2. ระลึกถึงบุญคุณของน้ำ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อการดำรงชีวิต

3. ขอพรและสะเดาะเคราะห์ ให้ชีวิตราบรื่น ปลอดภัยจากสิ่งไม่ดี

4. อนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมไทย และส่งเสริมความรักสามัคคีในชุมชน

การจัดงานลอยกระทงในปัจจุบัน ปัจจุบันทั่วประเทศมีการจัดงานลอยกระทงอย่างยิ่งใหญ่  เช่น

• งานลอยกระทงสุโขทัย  (ยิ่งใหญ่ที่สุดในประเทศ)
• งานลอยกระทงเผาเทียนเล่นไฟ
• งานลอยกระทงสายไหลประทีปพันดวง จังหวัดตาก
• งานลอยกระทงริมแม่น้ำเจ้าพระยา กรุงเทพมหานคร

ภายในงานมีกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การประกวดนางนพมาศ, การประกวดกระทงสวยงาม, การแสดงศิลปวัฒนธรรมไทย และการจุดพลุไฟเฉลิมฉลอง

แนวทางอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในวันลอยกระทง

• ใช้กระทงที่ทำจากวัสดุธรรมชาติ เช่น ใบตอง ขนมปัง หรือดอกไม้
• ลดการใช้โฟมและพลาสติก
• ลอยกระทงร่วมกันในครอบครัว กระทงละ 1 ใบ เพื่อความพอเพ

ประเพณีลอยกระทงไม่เพียงเป็นงานรื่นเริง แต่ยังสะท้อนถึงความกตัญญูต่อธรรมชาติ ความสามัคคีของคนในชุมชน และความงดงามของวัฒนธรรมไทยที่ควรสืบสานให้คงอยู่ตลอดไป